ls -lah

Dizindeki tüm dosyaları (gizliler dahil) boyutları okunabilir şekilde listeler.

cd -

Bir önceki bulunduğunuz dizine geri döner.

mkdir -p proje/src/lib

İç içe dizinleri tek seferde, eksik olanları da oluşturarak açar.

cp -a kaynak/ hedef/

Dizini izinleri, sahipliği ve tarihleri koruyarak kopyalar.

mv eski.txt yeni.txt

Dosyayı taşır ya da yeniden adlandırır.

rm -rf klasor/

Dizini içeriğiyle birlikte onay sormadan siler. Dikkatli kullanın!

find /var/www -name "*.php" -mtime -7

Son 7 günde değişmiş .php dosyalarını bulur.

find . -type f -size +100M

Bulunduğunuz dizinde 100 MB'tan büyük dosyaları listeler.

ln -s /hedef/yol kisayol

Sembolik bağlantı (kısayol) oluşturur.

tree -L 2

Dizin yapısını 2 seviye derinliğe kadar ağaç olarak gösterir.

stat dosya.txt

Dosyanın boyut, izin, sahip ve erişim/değişiklik zamanlarını gösterir.

tail -f /var/log/messages

Log dosyasını canlı takip eder; yeni satırlar geldikçe ekrana basar.

less +F dosya.log

Büyük dosyayı sayfa sayfa okur; +F ile canlı takip moduna geçer.

grep -rni "hata" /var/log/

Dizindeki tüm dosyalarda büyük/küçük harf duyarsız arar, satır numarasını gösterir.

grep -v "^#" dosya.conf | grep -v "^$"

Yapılandırma dosyasını yorum ve boş satırlar olmadan gösterir.

journalctl -u nginx --since "1 hour ago"

Bir servisin son bir saatlik systemd loglarını gösterir.

journalctl -p err -b

Son açılıştan bu yana yalnızca hata seviyesindeki logları listeler.

awk '{print $1}' access_log | sort | uniq -c | sort -rn | head

Web erişim logunda en çok istek yapan IP'leri sıralar.

sed -i 's/eski/yeni/g' dosya.txt

Dosyadaki tüm 'eski' ifadelerini yerinde 'yeni' ile değiştirir.

wc -l dosya.txt

Dosyadaki satır sayısını verir.

diff -u eski.conf yeni.conf

İki dosya arasındaki farkları birleşik formatta gösterir.

chmod 644 dosya.txt

Sahip okur/yazar, diğerleri sadece okur. Web dosyaları için tipik izin.

chmod -R 755 klasor/

Dizine ve içindekilere özyinelemeli olarak 755 izni verir.

chown -R kullanici:grup /var/www/site

Dizinin sahibini ve grubunu özyinelemeli değiştirir.

useradd -m -s /bin/bash ahmet

Ev dizini ve bash kabuğu olan yeni bir kullanıcı oluşturur.

passwd ahmet

Kullanıcının parolasını değiştirir.

usermod -aG wheel ahmet

Kullanıcıyı mevcut gruplarını silmeden wheel (sudo) grubuna ekler.

id ahmet

Kullanıcının UID, GID ve üye olduğu grupları gösterir.

sudo -i

root kullanıcısının ortamıyla oturum açar.

last -n 20

Sisteme son giriş yapan 20 oturumu listeler.

visudo

sudoers dosyasını sözdizimi denetimiyle güvenli şekilde düzenler.

systemctl status httpd

Servisin durumunu, PID'sini ve son log satırlarını gösterir.

systemctl restart nginx

Servisi yeniden başlatır.

systemctl enable --now mariadb

Servisi açılışta başlayacak şekilde ayarlar ve hemen başlatır.

systemctl list-units --type=service --state=failed

Çökmüş/başarısız servisleri listeler.

ps aux --sort=-%mem | head

En çok bellek kullanan süreçleri gösterir.

top

Süreçleri ve sistem kaynak kullanımını canlı izler (çıkış: q).

htop

top'un renkli ve etkileşimli versiyonu (ayrıca kurulması gerekebilir).

kill -9 1234

PID'si 1234 olan süreci zorla sonlandırır.

pkill -f php-fpm

Komut satırında 'php-fpm' geçen tüm süreçlere sinyal gönderir.

nohup ./betik.sh > cikti.log 2>&1 &

Betiği arka planda, oturum kapansa da çalışmaya devam edecek şekilde başlatır.

crontab -e

Kullanıcının zamanlanmış görevlerini (cron) düzenler.

df -h

Bağlı dosya sistemlerinin doluluk oranlarını gösterir.

df -i

Inode kullanımını gösterir; disk boşken 'yer yok' hatası alıyorsanız buna bakın.

du -sh * | sort -h

Bulunduğunuz dizindeki klasörlerin boyutlarını küçükten büyüğe sıralar.

ncdu /

Disk kullanımını etkileşimli olarak keşfetmenizi sağlar (kurulum gerekebilir).

lsblk

Diskleri ve bölümleri ağaç yapısında listeler.

free -h

RAM ve swap kullanımını okunabilir biçimde gösterir.

uptime

Sistemin ne kadar süredir açık olduğunu ve yük ortalamasını gösterir.

uname -a

Çekirdek sürümü ve mimari bilgisini verir.

cat /etc/os-release

Linux dağıtımının adını ve sürümünü gösterir.

hostnamectl set-hostname sunucu.ornek.com

Sunucunun hostname'ini kalıcı olarak değiştirir.

timedatectl set-timezone Europe/Istanbul

Sistem saat dilimini İstanbul olarak ayarlar.

ip a

Ağ arayüzlerini ve IP adreslerini listeler (ifconfig'in modern karşılığı).

ip r

Yönlendirme tablosunu ve varsayılan ağ geçidini gösterir.

ss -tulpn

Dinlemedeki TCP/UDP portlarını ve bunları açan süreçleri listeler.

ping -c 4 8.8.8.8

Hedefe 4 adet ICMP paketi göndererek erişimi test eder.

traceroute ornek.com

Hedefe giden paketlerin geçtiği yönlendiricileri gösterir.

mtr ornek.com

ping ve traceroute'u birleştirir; paket kaybının nerede olduğunu canlı gösterir.

curl -I https://ornek.com

Sadece HTTP yanıt başlıklarını getirir (durum kodu, yönlendirme vb.).

curl -o /dev/null -s -w "%{http_code} %{time_total}s\n" https://ornek.com

Sitenin HTTP kodunu ve toplam yanıt süresini ölçer.

nc -zv ornek.com 443

Uzak sunucuda bir portun açık olup olmadığını kontrol eder.

firewall-cmd --list-all

firewalld'de aktif bölgenin kurallarını listeler.

firewall-cmd --permanent --add-port=8080/tcp && firewall-cmd --reload

8080/tcp portunu kalıcı olarak açar ve kuralları yeniler.

dig ornek.com A +short

Alan adının A kaydını kısa formatta sorgular.

dig ornek.com MX

Alan adının e-posta (MX) kayıtlarını sorgular.

dig @8.8.8.8 ornek.com NS

Belirli bir DNS sunucusu üzerinden NS kayıtlarını sorgular.

dig +trace ornek.com

Sorgunun kök sunuculardan itibaren izlediği yolu gösterir.

dig -x 185.210.95.246 +short

IP adresinin ters DNS (PTR) kaydını sorgular.

whois ornek.com

Alan adının kayıt bilgilerini ve bitiş tarihini gösterir.

openssl s_client -connect ornek.com:443 -servername ornek.com

Sunucuyla TLS bağlantısı kurup sertifika zincirini gösterir.

echo | openssl s_client -connect ornek.com:443 2>/dev/null | openssl x509 -noout -dates

SSL sertifikasının başlangıç ve bitiş tarihlerini gösterir.

openssl x509 -in sertifika.crt -noout -text

Bir sertifika dosyasının tüm ayrıntılarını okunur hale getirir.

dnf update -y

RHEL/AlmaLinux/Rocky'de tüm paketleri günceller.

dnf install nginx

RHEL tabanlı sistemlerde paket kurar.

dnf provides */bin/dig

Bir dosyanın hangi paketle geldiğini bulur.

apt update && apt upgrade -y

Debian/Ubuntu'da paket listesini yeniler ve paketleri günceller.

apt install curl

Debian/Ubuntu'da paket kurar.

rpm -qa | grep php

Kurulu RPM paketleri içinde arama yapar.

dpkg -l | grep nginx

Debian/Ubuntu'da kurulu paketler içinde arama yapar.

tar -czvf yedek.tar.gz klasor/

Dizini gzip ile sıkıştırılmış bir arşive paketler.

tar -xzvf yedek.tar.gz -C /hedef/

Arşivi belirtilen dizine açar.

zip -r site.zip public_html/

Dizini zip arşivine sıkıştırır.

unzip dosya.zip -d hedef/

Zip arşivini belirtilen dizine açar.

rsync -avz --progress kaynak/ kullanici@sunucu:/hedef/

Dosyaları uzak sunucuya sadece değişenleri göndererek eşitler.

scp -P 2222 dosya.txt kullanici@sunucu:/tmp/

Dosyayı SSH üzerinden (farklı portla) uzak sunucuya kopyalar.

wget -c https://ornek.com/dosya.iso

Dosyayı indirir; -c ile yarım kalan indirmeye devam eder.

ssh -p 2222 kullanici@sunucu

Farklı port üzerinden SSH bağlantısı kurar.

ssh-keygen -t ed25519 -C "[email protected]"

Modern ve güvenli bir ed25519 SSH anahtar çifti üretir.

ssh-copy-id kullanici@sunucu

Açık anahtarınızı sunucuya ekleyerek parolasız girişi etkinleştirir.

ssh -L 3306:127.0.0.1:3306 kullanici@sunucu

Uzak sunucudaki MySQL portunu yerel makinenize tünelle getirir.

sshd -t

SSH sunucu yapılandırmasını yeniden başlatmadan önce sözdizimi denetiminden geçirir.